S1P, S2, S3 İş Ayakkabısı Farkı: EN ISO 20345 Sınıfları Rehberi

S1P, S2 ve S3 iş ayakkabısı farkı, bir iş güvenliği ayakkabısının kutusunda ya da dilinde yazan birkaç harften anlaşılır. Bu harfler EN ISO 20345 standardının koruma sınıflarıdır ve ayakkabının hangi testlerden geçtiğini gösterir: delinmezlik tabanı var mı, saya suyu ne kadar geçirir, taban profilli mi? Bu rehber, iş güvenliği uzmanları, satın alma sorumluları ve kendine doğru iş ayakkabısını arayan çalışanlar için sınıfları, ek işaretleri ve standardın 2022 revizyonuyla gelen değişiklikleri sade bir dille anlatır.

Etikette "S3 SRC" ile "S3S FO SR" gibi farklı yazımları yan yana görmeniz bir hata değildir. Piyasada hem 2011 hem 2022 sürümüne göre belgelendirilmiş ürünler bir arada bulunur; aşağıda iki sürümü ayrı ayrı açıklıyoruz.

Tüm sınıfların ortak temeli: burun koruması

EN ISO 20345'e uygun her güvenlik ayakkabısında, en az 200 joule darbeye ve 15 kN (yaklaşık 1,5 ton) ezilme yüküne dayanan bir burun koruyucu bulunur. Bu koşul SB'den S7'ye kadar bütün sınıflarda aynıdır; yani S3 bir ayakkabının burnu, S1 bir ayakkabının burnundan "daha sağlam" değildir. Sınıflar burnun üzerine eklenen özellikleri anlatır.

Çelik burun mu, kompozit burun mu?

Çelik ve kompozit burun aynı 200 J testini geçmek zorundadır, dolayısıyla koruma seviyesi açısından standart ikisini ayırmaz. Fark kullanım koşullarındadır: kompozit (metal olmayan) burun genellikle daha hafiftir, ısıyı ve soğuğu daha az iletir ve metal dedektörlü girişlerde sorun çıkarmaz. Çelik burun ise daha ince bir yapıda aynı korumayı sağlayabilir. Seçimde ortam sıcaklığı, gün içinde yürünen mesafe ve tesisin giriş kuralları belirleyicidir.

Koruma sınıfları tek tek

SB ve S1

SB yalnız temel gereklilikleri (burun koruması dahil) karşılar. S1 buna kapalı topuk bölgesi, antistatik özellik (A) ve topukta enerji emilimi (E) ekler. S1 ayakkabının tabanında delinmezlik ara tabanı yoktur ve sayası suya karşı test edilmemiştir; kuru iç ortamlar için düşünülmüştür.

S1P, S1PS ve S1PL

S1'in delinmezlik ara tabanlı hâlidir. 2011 sürümünde "P" her tür delinmez taban için kullanılıyordu. 2022 sürümünde ayrım netleşti: P artık yalnız metal ara tabanı, PS 3 mm'lik ince çiviyle, PL 4,5 mm'lik kalın çiviyle test edilmiş metal olmayan (tekstil) ara tabanı gösterir. Böylece S1PS ve S1PL sınıfları ortaya çıktı. İnce çivi testi daha zorlayıcı kabul edilir. Örneğin Delta Plus MIAMI S1P SRC 2011 yazımıyla, Base B1704A BERLIN S1PS ise 2022 yazımıyla işaretlenmiştir.

S2

S2, S1'in bütün özelliklerine ek olarak sayanın su geçirme ve su emme direncinin test edildiği sınıftır. Delinmezlik tabanı yoktur. Nemli zeminlerde ya da zaman zaman dış ortamda çalışanlar için uygundur. YDS ELSP 1090 S2 Çelik Burunlu İş Güvenliği Ayakkabısı bu sınıfa bir örnektir.

S3, S3S ve S3L

S3, S2'ye delinmezlik ara tabanı ve profilli (dişli) dış taban ekler. Şantiyede en sık aranan sınıf budur. 2022 sürümünde S1P'deki mantık burada da geçerlidir: metal ara tabanlı ürün S3, metal olmayan ara tabanlı ürün çivi testine göre S3S ya da S3L olarak işaretlenir. Örnekler: YDS EL 170 S3 Çelik Burunlu İş Güvenliği Botu, Base B1712B DUBLIN S3S ve Base B1233 I-META S3L.

S4 ve S5: kauçuk ve polimer çizmeler

S4 ve S5 tamamen kauçuktan ya da polimerden kalıplanmış çizmeler içindir. S5 bunlara ek olarak delinmezlik tabanı ve profilli dış taban taşır. Sulu ve yıkamalı ortamlar, beton dökümü ve gıda tesisleri tipik kullanım alanlarıdır. Delta Plus GOLD2 S5 SRC İş Çizmesi bu gruptadır; diğer modeller iş çizmesi koleksiyonundadır.

S6 ve S7: 2022'nin yeni sınıfları

2022 revizyonu iki yeni sınıf ekledi: S6 = S2 + WR (ayakkabının bütününün su geçirmezliği), S7 = S3 + WR. Eskiden "S3 WR" olarak işaretlenen bir ürünün yeni karşılığı S7'dir. S6'da delinmezlik tabanı yoktur.

Sınıfların karşılaştırması

Kaymazlık: SRA, SRB, SRC'den SR'ye

2011 sürümünde kaymazlık üç işaretle gösteriliyordu: SRA (deterjanlı seramik zemin), SRB (gliserinli çelik zemin) ve ikisini birden geçen SRC. 2022 sürümünde bu işaretler kaldırıldı. Deterjanlı seramik zemin testi artık bütün güvenlik ayakkabıları için temel gerekliliktir ve ayrı bir işaret taşımaz. Ek olarak gliserinli (yağlı) seramik zemin testini geçen ürünler SR ile işaretlenir. Bu yüzden "S1P SRC" ile "S1PS SR" yazımları farklı sürümlerin dilidir; yağlı ve kaygan zemin varsa yeni etikette SR işaretini arayın.

Ek işaretler ne anlama gelir?

• A: antistatik. C: iletken.
• ESD: elektrostatik boşalmaya duyarlı alanlar için ayrı bir standarda göre test edilmiştir; elektronik üretiminde aranır.
• E: topukta enerji emilimi.
• FO: dış tabanın yakıt ve yağa dayanımı. 2011'de S1–S3 için zorunluydu; 2022'de isteğe bağlı ek işarete dönüştü. Yani yeni bir S3 ayakkabının tabanı yağa dayanıklı olmak zorunda değildir; ihtiyaç varsa etikette FO'yu arayın.
• WPA: sayanın su geçirme ve emme direnci; 2011'deki WRU işaretinin yeni adıdır.
• WR: ayakkabının bütününün su geçirmezliği.
• CI: soğuğa karşı yalıtım. HI: sıcağa karşı yalıtım.
• HRO: dış tabanın sıcak temasa (300 °C) dayanımı.
• M: tarak kemiği (metatarsal) koruması. AN: ayak bileği koruması.
• CR: sayanın kesilmeye dayanımı. SC: burun ucundaki aşınma koruyucusunun dayanımı.
• LG: merdiven basamağında tutunma (2022'de eklendi).

Hangi işte hangisi?

• Depo, lojistik, kuru iç mekân montajı: S1; zeminde çivi, vida, metal talaşı gibi delici parçalar varsa S1P, S1PS ya da S1PL.
• Nemli zemin, yarı açık alan, delici risk yok: S2.
• İnşaat, şantiye, hafriyat, geri dönüşüm: S3 ya da S3S/S3L. Ağır işlerde bilek desteği için iş botu modelleri tercih edilebilir.
• Uzun süre yağmur, su birikintisi: WR işaretli ürün, 2022 etiketinde S6 ya da S7.
• Soğuk hava deposu, kışın açık alan: CI işareti. Örneğin Base B0898S BE-POWERFUL TOP S3 CI WR hem soğuk yalıtımı hem su geçirmezlik işareti taşır.
• Asfalt, kaynak, dökümhane: HRO; ortama göre HI.
• Elektronik üretimi: ESD.
• Yağlı ve kaygan zemin (atölye, mutfak, akaryakıt): SR ve FO.
• İskele ve merdiven: LG.
• Sürekli sulu, yıkamalı ortam: S4/S5 çizme.

Doğru sınıf, risk değerlendirmesinde belirlenen tehlikelerden çıkar. Gereğinden yüksek sınıf seçmek ayakkabıyı ağırlaştırabilir, sıcak havada konforu düşürebilir; daha düşük sınıf ise korumasız alan bırakır.

Kullanım, bakım ve değiştirme

• Burun koruyucu sert bir darbe ya da ezilme aldıysa, dışarıdan hasar görünmese bile ayakkabıyı değiştirin.
• Dış tabanın dişleri aşındığında ya da taban sayadan ayrılmaya başladığında kaymazlık ve su direnci azalır.
• Islanan ayakkabıyı soba ya da kalorifer üzerinde değil, oda sıcaklığında kurutun; deri sayayı düzenli temizleyip bakımını yapın.
• Antistatik ya da ESD özellikli ayakkabılarda iç tabanı yalnız üreticinin önerdiği tabanla değiştirin; farklı bir tabanlık bu özelliği bozabilir.
• Ayakkabıyı delmek, kesmek ya da burnunu çıkarmak belgelendirmeyi geçersiz kılar.

Sık sorulan sorular

S1P ile S3 arasındaki fark nedir?

İkisinde de burun koruması ve delinmezlik tabanı vardır. S3 ayrıca sayada su direnci ve profilli dış taban taşır; S1P'de bu ikisi yoktur.

S2 ile S3 arasındaki fark nedir?

S3, S2'nin bütün özelliklerine delinmezlik ara tabanı ve profilli dış taban ekler. Zeminde çivi ve delici parça riski varsa S3 seçilir.

"S1P SRC" yazan ayakkabı eski mi?

Bu yazım standardın 2011 sürümüne aittir; ürün o sürüme göre belgelendirilmiştir. Belgesi geçerli olduğu sürece kullanılabilir. 2022 sürümünde benzer bir ürün S1P, S1PS ya da S1PL ve SR olarak işaretlenir.

S3S ve S3L ne demek?

Metal olmayan delinmezlik tabanlı S3 ayakkabılardır. S3S 3 mm'lik ince çiviyle, S3L 4,5 mm'lik kalın çiviyle test edilmiştir. Metal ara tabanlı ürün yalnız S3 olarak işaretlenir.

Kompozit burun çelik burun kadar korur mu?

Evet, standart açısından ikisi de aynı 200 J darbe ve 15 kN ezilme testini geçmek zorundadır. Fark ağırlık, ısı iletimi ve metal dedektör uyumu gibi kullanım özelliklerindedir.

İlgili ürünler

Bütün modelleri iş ayakkabısı, iş botu ve iş çizmesi koleksiyonlarında, ayak korumaya yönelik diğer ürünleri ayak koruma ürünleri sayfasında bulabilirsiniz. Her ürünün uyduğu standart ve ek işaretler ürün sayfasında yazar; stoktaki ürünler 0–2 iş günü içinde kargoya verilir. Toplu alımlar için toptan ve kurumsal satış sayfasına göz atabilir ya da teklif isteyebilirsiniz.