FFP1, FFP2, FFP3 Toz Maskesi Farkı: Hangi İşte Hangisi?

FFP1, FFP2 ve FFP3 toz maskesi arasındaki fark, maskenin havadaki tozu ne kadar tuttuğu ve yüze ne kadar sıkı oturduğuyla ilgilidir. Üçü de Avrupa standardı EN 149'a göre test edilen filtreli yarım maskedir. Sınıf yükseldikçe filtre daha çok partikül tutar ve maskenin kenarlarından içeri sızmasına izin verilen hava payı daralır. Bu yazıda maskenin üzerindeki kodları nasıl okuyacağınızı, hangi işte hangi sınıfın uygun olduğunu ve maskenin doğru kullanımını anlatıyoruz.

Rehber; şantiye, atölye, depo ve üretim alanlarında çalışanlar, iş güvenliği uzmanları ve ekipman satın alanlar için hazırlandı. Toz maskesi ne işe yarar, toz maskesi çeşitleri nelerdir, ventilli mi ventilsiz mi alınmalı gibi soruların cevabını aşağıda bulabilirsiniz.

Toz maskesi ne işe yarar?

Filtreli toz maskesi, solunan havadaki katı ve sıvı partikülleri (toz, lif, sis, metal dumanı gibi) filtre malzemesinde tutarak akciğere ulaşmasını azaltır. Gaz ve buharlara karşı koruma sağlamaz; organik çözücü, amonyak, klor gibi maddeler için gaz filtreli yarım veya tam yüz maskesi ve uygun maske filtresi gerekir. Bazı modellerdeki aktif karbon katmanı yalnız düşük düzeydeki rahatsız edici kokuları azaltmak içindir, gaz maskesinin yerini tutmaz. Ayrıca toz maskesi ortamda oksijen eksikliği varsa kullanılmaz.

EN 149'a göre FFP1, FFP2 ve FFP3 sınırları

EN 149:2001+A1:2009 standardı her sınıf için iki temel ölçüt koyar:

• Filtre geçirgenliği: Test aerosolünün (sodyum klorür ve parafin yağı) filtreden geçmesine izin verilen en yüksek oran.
• Toplam içe sızma: Gönüllü deneklerle yapılan testte filtreden geçen hava ile maske kenarlarından ve ventilden sızan havanın toplamı. Bu değer, maskenin yüze oturuşunu da ölçer.

*10 denekten en az 8'inin ortalama değeri için geçerli sınır. Standart ayrıca nefes alma ve verme direncine de üst sınır koyar; ventilli maskeler bu konuda daha rahattır.

Tablodaki iki sütun birlikte okunmalıdır: FFP3 maske kâğıt üzerinde en yüksek korumayı verir, ancak yüze iyi oturmazsa kenardan sızan hava bu üstünlüğü yok eder. Bu yüzden sınıf seçimi kadar doğru takma da önemlidir.

Maske üzerindeki işaretler: NR, R ve D

Maske veya ambalajda "EN 149:2001+A1:2009 FFP2 NR D" gibi bir ifade görürsünüz. Anlamı şudur:

• NR (non-reusable): Tek vardiyalık kullanım içindir. Vardiya sonunda atılır.
• R (reusable): Birden fazla vardiya kullanılabilir; üreticinin temizlik ve saklama talimatına uyulmalıdır.
• D (dolomit): Maske, dolomit tozuyla yüklenerek yapılan tıkanma testini geçmiştir. Toz yüklendikçe nefes direnci izin verilen sınırda kalır; yani tozlu ortamda daha uzun süre rahat nefes aldırır. Bu test NR maskeler için isteğe bağlı, R maskeler için zorunludur.

Örneğin Era C200 FFP2 NR D ventilsiz toz maskesi tek vardiyalık, dolomit testini geçmiş bir FFP2 maskedir.

Ventilli ve ventilsiz toz maskesi farkı

Ventil (nefes verme valfi), dışarı verilen nefesin maskeden kolayca çıkmasını sağlar. Maskenin içindeki sıcaklık ve nem azalır, gözlük buğulanması ve nefes direnci hissi düşer. Bu yüzden ağır iş, sıcak ortam ve uzun vardiyalarda ventilli model tercih edilir; Era 6210 V FFP2 ventilli konik maske buna bir örnektir.

Ventil yalnız nefes vermede açılır; solunan hava yine filtreden geçer, yani kullanıcının korunma sınıfı değişmez. Ancak verilen nefes filtrelenmeden dışarı çıkar. Steril alan, gıda hazırlama veya çevredekilerin korunması gereken durumlarda ventilsiz maske (örneğin 3M 9152E FFP2 ventilsiz maske) seçilmelidir.

Hangi işte hangi sınıf?

Kesin seçim iş yerindeki risk değerlendirmesine ve ölçülen toz düzeyine göre yapılır. Aşağıdaki liste genel bir başlangıç noktasıdır:

• FFP1: Düşük riskli, zararsız sayılan kaba tozlar; temizlik, süpürme, kısa süreli hafif işler. Örnek: Era 4100 FFP1 NR D ventilsiz katlanır maske.
• FFP2: İnşaat ve tadilatta genel toz, alçı ve sıva zımparası, ahşap işleri, metal taşlama, tarım ve depo tozları, orta düzey metal dumanı. Çoğu şantiye işinde alt sınır olarak FFP2 kabul edilir.
• FFP3: Kanserojen veya çok ince tozlar: beton, taş ve seramik kesme ya da delmede açığa çıkan kristal silika, sert ağaç tozu (meşe, kayın gibi), ilaç ve kimyasal tozları, cam elyafı, yoğun toz ortamları. Örnekler: Era 1310 V FFP3 ventilli katlanır maske ve Delta Plus M1304V FFP3 toz maskesi.

Asbest ve silika gibi yüksek riskler

Asbest, kristal silika ve benzeri kanserojen tozlarda en az FFP3 düşünülmelidir. Asbest söküm işleri ayrıca mevzuata bağlı, uzmanlık gerektiren işlerdir; maruziyet yüksekse kullan-at maske yerine P3 filtreli yarım ya da tam yüz maskesi veya motorlu solunum cihazı gerekebilir. Bu kararı iş güvenliği uzmanınızla birlikte verin.

Kaynak dumanı

Kaynak dumanı çok ince metal partikülleri içerdiği için en az FFP2, paslanmaz çelik ve galvaniz gibi işlerde FFP3 tercih edilir. Kaynakta oluşan ozon ve gazları toz maskesi tutmaz; kapalı alanda havalandırma veya duman emişi şarttır. Aktif karbonlu modeller (örneğin Era 7210 AC V FFP2 aktif karbonlu maske) hafif kokuyu azaltır, gaz koruması sağlamaz.

Cerrahi maske ile toz maskesi arasındaki fark

Cerrahi (medikal) maskeler EN 14683 standardına göre test edilir. Amaçları kullanıcının nefesindeki damlacıkların çevreye ve hastaya ulaşmasını azaltmaktır; bakteriyel filtrasyon verimi ölçülür. Yüze sıkı oturmazlar ve kenarlardan sızmayı sınırlayan bir test geçmezler. Bu nedenle tozlu ortamda cerrahi maske, FFP sınıfı bir toz maskesinin yerini tutmaz. İşçiyi tozdan korumak gerekiyorsa EN 149 işaretli maske seçilmelidir.

Doğru takma ve sızdırmazlık kontrolü

1. Ellerinizi temizleyin, maskeyi ambalajından çıkarın ve burun telini hafifçe bükün.
2. Maskeyi burun, ağız ve çeneyi kapatacak şekilde yerleştirin.
3. Bantları üreticinin tarifine göre başın üst ve alt kısmına geçirin; bantları çaprazlamayın.
4. Burun telini iki elinizin parmaklarıyla burun hattına bastırarak şekillendirin; tek elle sıkıştırmak boşluk bırakabilir.
5. Sızdırmazlık kontrolü: Ellerinizle maskenin önünü kapatıp sertçe nefes verin (ventilli modelde nefes alın). Kenarlardan, özellikle burun çevresinden hava kaçıyorsa maskeyi ve bantları yeniden ayarlayın. Kaçak giderilemiyorsa başka bir model veya beden deneyin.

Kullanıcının yüz yapısına uygun modeli belirlemek için iş yerinde uzman eşliğinde maske uyum testi (fit testi) yapılması önerilir.

Sakal etkisi

Sakal, bıyığın maske kenarına denk gelen kısmı ve birkaç günlük kirli sakal bile maske ile yüz arasında hava kanalları açar. Bu durumda FFP3 maske de yüksek sızıntıyla çalışır. Sıkı oturan maske kullanacak çalışanlar, maskenin yüze temas ettiği bölgede tıraşlı olmalıdır. Sakalın kesilemediği durumlarda yüze sızdırmazlık gerektirmeyen başlıklı motorlu solunum cihazları değerlendirilmelidir.

Toz maskesi ne zaman değiştirilir?

• NR işaretli maske vardiya sonunda atılır; ertesi gün yeniden kullanılmaz.
• Nefes almak belirgin şekilde zorlaştığında, maske ıslandığında, ezildiğinde, yırtıldığında veya bantları gevşediğinde vardiya bitmeden değiştirilir.
• Maske kirlendiyse ya da içine toz kaçtığını fark ettiyseniz yenisini takın.
• Maskeyi kullanılmadığı zaman tozlu ortamda açıkta bırakmayın, boynunuza asmayın; temiz bir yerde saklayın.
• Ambalajdaki son kullanma tarihine ve saklama koşullarına dikkat edin.

Sık sorulan sorular

FFP2 ile N95 aynı şey mi?

Benzer seviyededirler ama aynı standart değildir. N95 ABD'deki NIOSH sertifikasıdır, FFP2 ise Avrupa'daki EN 149 sınıfıdır. Avrupa'da ve Türkiye'de iş güvenliği için maskenin EN 149 işareti taşıdığına bakılmalıdır.

FFP3 ventilli toz maskesi her zaman daha mı iyidir?

Koruma sınıfı en yüksek olandır, ancak ihtiyaç yoksa daha pahalı ve nefes direnci daha yüksek bir seçim olabilir. İnşaatta genel toz için doğru takılmış FFP2 çoğu zaman yeterlidir; silika, asbest ve sert ağaç tozu gibi risklerde FFP3 tercih edilir.

Toz maskesi tekrar kullanılabilir mi?

Yalnız "R" işareti taşıyan modeller üreticinin talimatına göre birden fazla vardiya kullanılabilir. "NR" işaretli maskeler tek vardiyalıktır.

Toz maskesi boya ve tiner kokusundan korur mu?

Hayır. Boya püskürtmede oluşan sis partiküllerini tutar ama çözücü buharlarını tutmaz. Bu işler için gaz filtreli maske gerekir; ayrıntılar için yarım yüz ve tam yüz gaz maskeleri yazımıza bakabilirsiniz.

İlgili ürünler

FFP1, FFP2 ve FFP3 sınıfındaki ventilli ve ventilsiz modellerin tamamını toz maskeleri koleksiyonunda, ERA modellerini ERA maske modelleri sayfasında bulabilirsiniz. Delta Plus FFP3 arayanlar için Delta Plus M1300V FFP3 maske de bir seçenektir. Yüksek koruma ve uzun süreli kullanım için filtreli yarım maskelere yarım ve tam yüz maskeleri sayfasından, tüm ürün grubuna solunum koruma koleksiyonundan ulaşabilirsiniz. Ürünlerin uyduğu standartlar ürün sayfalarında yazar; stoktaki ürünler 0–2 iş günü içinde kargoya verilir.

Firmanız için toplu alım yapacaksanız toptan ve kurumsal satış sayfamıza göz atabilir veya teklif formu üzerinden bize ulaşabilirsiniz.